Wyszukiwanie zaawansowane
Kronika
do poprzedniego artykułudo końca stronydo strony głównejpowrót do spisu treścido następnego artykułu
1940-12-31 | Warszawa | Marek Gajdziński
Rok 1940

Na początku 1940 roku panowała w Warszawie, a zwłaszcza wśród młodszego pokolenia, przedziwna atmosfera, w której pierwiastki przygnębienia spowodowanego totalną klęską, utratą niepodległości i brutalną postawą okupanta przeplatały się z nadzieją na rychły zwrot biegu historii. Wszak Niemcy znajdowały się w stanie wojny z Francją i Anglią - niepokonanymi dotąd światowymi potęgami. Gdzieś we Francji tworzyło się polskie wojsko. Z nadzieją czekano na wynik nieuchronnego starcia gigantów . Niemcom nie dawano większych szans. Młodzież paliła się do konspiracji, by w decydującej chwili rzucić się z bronią w ręku na wroga zbierającego baty od zachodnich aliantów. W czerwcu nadzieja ta umarła. Potęga aliantów w konfrontacji z armią niemiecką okazała się iluzoryczna. Klęska Francji uświadomiła wszystkim, że wojna i okupacja potrwają znacznie dłużej niż początkowo przypuszczano. 

 
Z okresu okupacji nie zachowało się zbyt wiele informacji o Szesnastce. Dokumentowanie pracy nie sprzyjało konspiracji. Toteż wspominając te czasy możemy się opierać jedynie na bardzo ogólnych relacjach i to sporządzonych po wielu latach.


„(…) Drużynowym tej odradzającej się, konspiracyjnej Szesnastki wybrano Michała Woynicz – Sianożęckiego, kiedyś znakomitego zastępowego Turów, jednego z przywódców Szesnastki z lat bezpośrednio przedwojennych, studenta Politechniki, człowieka niezmiernie rzetelnego i mądrego, prawego, a w dodatku – niech będzie wolno przypomnieć  - obdarzonego świetnym poczuciem humoru, co jest zaleta we wszelkiej pracy społecznej.(…)” K. Koźniewski – Gawęda o Szesnastce.


Na przyszłych zastępowych konspiracyjnych zastępów wytypowani zostali harcerze z trzyletnim stażem w Szesnastce, posiadający już stopnie ćwika lub wywiadowcy; Zdziesiek Szeliski, Witek Szeronos i Stefan Medwadowski „Medor”(który niestety na jesieni musiał się wyłączyć pracy w Drużynie) z „Żurawi” oraz Zbyszek Stok – Stokowiec i Gutek Mazurkiewicz z „Głuszców”. Pierwsze zbiórki o charakterze kursu zastępowych rozpoczęły się w styczniu. Kurs trwał okrągły rok. Spotykano się 2 – 4 razy w tygodniu w prywatnych mieszkaniach , czasem również w terenie. Poza metodyką pracy zastępu, kurs podnosił kwalifikacje przyszłych zastępowych w technikach harcerskich. Zajęcia prowadzili hm. Zyg Wierzbowski, Michał Woynicz – Sianożęcki, a także phm. Jędrek Zieliński „Ziele” i phm. Janek Bugajski „Bugaj”.


Obok programu szkoleniowego podejmowano różnego rodzaju dorywcze akcje, jak zbieranie paczek dla rannych żołnierzy przebywających w szpitalu Ujazdowskim, czy wykonywanie przyrządów do nauki technik harcerskich.


Zawiszacy
W Katyniu zostali zamordowani przez NKWD:
Stefan Gutowski – były drużynowy
Stanisław Leinweber – były plutonowy
Jerzy Perednia – były zastępowy
Edward Rogoziński

 

Pozostali polegli:
phm. Jan Eberhardt „Dzidek” – przyboczny Szesnastki i drużynowy 14 WDH zginął na granicy usiłując przedostać się do oddziałów polskich we Francji
phm. Stanisław Lenart został zamordowany w obozie dla internowanych
Tadeusz Szulc - Życki został zamordowany w Mauthausen.

 

Losy Zawiszaków:
phm. Kazimierz Kożniewski po wsypie PLAN (Polska Ludowa Akcja Niepodległościowa) uciekł do Francji i Anglii, skąd powrócił jako kurier rządu dopiero w 1943r.

 

19 września w obławie mieszkaniowej został zatrzymany i wysłany do Oświęcimia phm. Dymek Giżycki; na szczęście udało mu się stamtąd wrócić jeszcze w 1941 r.

 

mjr. Jan Włodarkiewicz stał na czele pionu wojskowego Konfederacji Narodu, której częścią stała się utworzona przez niego Tajna Armia Polska

 

Stanisław Zdziarski delegowany przez naczelne dowództwo SZP (Służba Zwycięstwu Polski) w dniu 2 stycznia 1940 dostarczył mjr. „Hubalowi” rozkaz rozwiązania oddziału, którego „Hubal” nie wykonał.

 

Tadeusz Meissner – był kapitanem S/S „Warszawa”, który w 1940 roku został storpedowany i zatopiony; jemu samemu udało się przeżyć wojnę.

 

Inni Zawiszacy walczyli we Francji, pod Narwikiem, w powietrznej bitwie o Anglię i brali udział w konspiracji wojskowej na terenie kraju.

do poprzedniego artykułudo początku stronydo strony głównejpowrót do spisu treścido następnego artykułu
©2000 - 2017  16WDH