Wyszukiwanie zaawansowane
Patron
do poprzedniego artykułudo końca stronydo strony głównejpowrót do spisu treścido galerii obrazów
2002-05-22 | Warszawa | Marek Gajdziński
Symbolika Szesnastki związana z Zawiszą Czarnym

W Drużynie, niemalże od zarania jej dziejów stosowana jest symbolika nawiązująca do herbu Sulima, którym pieczętował się Zawisza Czarny zwany też Sulimczykiem. 


Pismo Drużyny - "Sulimczyk"

W 1915 roku wydano pierwszy numer pisma drużyny, z którego dochód przeznaczony został na potrzeby Legionów. Pismu nadano tytuł "Sulimczyk". Pisemko o tym tytule i o charakterze okazjonalnym wydawano jeszcze kilkukrotnie. W 1930r. rozpoczęto wydawanie Sulimczyka jako dwutygodnika. Warto podkreślić, że aż do 1939r. czyli do wybuchu wojny pisemko drużyny wydawane było z zadziwiającą regularnością, której pozazdrościć mógł Szesnastce nie jeden profesjonalny periodyk.
W późniejszej historii Szesnastki jeszcze kilka razy podejmowano próby wznowienia Sulimczyka jako pisma ukazującego się regularnie w odstępach miesięcznych. Jednak warunki polityczne - cenzura, trudności z papierem i drukiem - powodowały, że próby takie bardzo szybko się załamywały. W latach 60-tych udało się utrzymać periodyk przez okres ok. 2 lat. W latach 70-tych, może nie tak regularnie, ale Sulimczyk znów wychodził przez okres około 2 lat teoretycznie jako miesięcznik. Pismo to, nawet kiedy nie podejmowano prób stałej edycji i nie tworzono redakcji ukazywało się w Szesnastce od czasu do czasu wydawane w związku z różnego rodzaju okazjami zawsze zachowując swój tytuł, kolejną numerację i szatę graficzną opracowaną w latach trzydziestych XX wieku.

 

Znaczki i plakietki jubileuszowe

W tradycji Drużyny przyjęła się zasada, że znaczki i plakietki Drużyny wydawane z okazji kolejnych jubileuszy w jakieś formie nawiązywały do charakteru i rysunku herbu Sulima.

 

W 1936 roku wydano pamiątkowy znaczek metalowy, którego, co prawda, żaden egzemplarz nie zachował się do dnia dzisiejszego, ale którego wygląd możemy odtworzyć chociażby na podstawie rysunku umieszczonego na winiecie wydanej w tym samym roku drukiem kroniki "25 lat dziejów Szesnastki 1911-1936".

 

Bardzo podobne znaczki, różniące się tylko datami wydawano z okazji kolejnych "okrągłych" rocznic 50-lecia ( w 1961r.) i 75-lecia ( w 1986r.)

 

W 1976 roku z okazji 65-lecia wydana została plakietka jubileuszowa projektu Zbyszka Kota o rysunku nowatorskim ale ściśle nawiązującym do symboliki herbu Sulima. 

 

W 1981 z okazji jubileuszu 70-lecia Szesnastki ukazała się kolejna plakietka i tym razem nawiązująca do tej samej zasady projektowania. Tym razem autorem projektu był Marek Gajdziński.

 

Kolejny Jubileusz 75 - lecia, obchodzony w 1986 roku  uświetniony został wydaniem pamiątkowego znaczka ściśle wzorowanego na pierwowzorze z roku 1936 i plakietki - po raz kolejny będącej "swobodną wariacją" nawiązującą do herbu Sulima. Autorem projektu był Andrzej Karwan.

 

W 1991 roku Andrzej Karwan ponownie zaprojektował jubileuszowa plakietkę 80 - lecia.

 

W 1996 roku z okazji 85-lecia ukazała się kolejna plakietka jubileuszowa, znów projektu Andrzeja Karwana.

 

 

W 2001 roku obchodzono jubileusz 90-lecia istnienia Drużyny. Jak zwykle uroczystością towarzyszyła pamiątkowa plakietka zaprojektowana przez "etatowego" już projektanta Andrzeja Karwana.

 

 

 

Nazwy i symbole Drużyny

Do lat 60-tych ubiegłego wieku Szesnastka była po prostu jedną Drużyną. Nie potrzebowała żadnej dodatkowej nazwy. Wystarczył jej numer i patron.  Jednak w 1961 roku Drużyna znacznie się rozrosła i przekształciła się w Szczep składający się z kilku drużyn. Drużyny te przyjmowały sobie dla rozróżnienia specjalne nazwy. Początkowo nie miały one nic wspólnego z osobą patrona szczepu - Zawiszy Czarnego. Te nazwy to "Old Boy'e", "Young Boy'e", "Wierchy", "Zawrat". 
Dopiero w 1966 roku podczas obozowego rajdu na pola grunwaldzkie drużyna "Young Boys" zmieniła nazwę na "Grunwald". Jednym z motywów tej decyzji była chęć nawiązania do tradycji związanej z Zawiszą Czarnym, który wziął bohaterski udział w tej bitwie.

W 1972 roku powstała w Szczepie drużyna żeńska, która dla nawiązania do osoby patrona przyjęła nazwę "Bractwo Czarnego Orła" i posługiwała się plakietką w dosłownym kształcie herbu Sulima.

W 1982 roku powstała w Szesnastce drużyna starszoharcerska przy liceum Kołłątaja, która po okrzepnięciu, w 1985 roku przyjęła nazwę "Sulima" i posługiwała się plakietką nawiązującą do projektu z jubileuszu 70-lecia. Autorem projektu był Marek Gajdziński.

 

 

 W 2003r. opracowano kolejny wzór plakietki. Tym razem Szesnastka na powrót była jedną Drużyną dzielącą się na plutony. Wszystkie używają tej samej plakietki. Jej projekt został wyłoniony w drodze konkursu.  Autorami wybranego projektu byli Marek Gajdziński i Andrzej Karwan. Plakietka swoim rysunkiem przypomina dawna plakietkę plutonu "Sulima". Zmieniono tylko rozmiar i kształt tarczy, a napis 16WDH wpleciono w dolne, czerwone pole herbu.

 

 

 

Zawiszacy

Od pierwszych lat istnienia Drużyny, jej harcerzy nazywano "Zawiszakami". Począwszy od lat 30-tych nazwa ta została zarezerwowana wyłącznie dla byłych harcerzy, którzy po opuszczeniu Drużyny, w jakiś sposób, mniej lub bardziej intensywnie Ją wspierają. 

 

Lilijka Zawiszacka

W latach 30-tych XX wieku opracowano wzór Lilijki Zawiszackiej - coś na kształt nieformalnego logo Szesnastki. Stosowano go na winiecie Sulimczyka i na proporcach zastępów.

 

 

Symbolika Lilijki Zawiszackiej jest bardzo czytelna i prosta. Jest to stylizowana lilijka harcerska z wpisaną literką "Z" od Zawiszy Czarnego. 
Symbol ten został wzbogacony  i uszlachetniony w 1981 roku przez Zawiszaka Janka Karczewskiego (byłego drużynowego), który zaprojektował znaczek 70-lecia Szesnastki wykorzystując do tego motyw tradycyjnej Lilijki Zawiszackiej.

 

 

W 2001r. przyjęto ten projekt w wersji nieco zmodyfikowanej jako logo Szesnastki i Fundacji 16WDH. 

 

 

Opracował: Marek Gajdziński (2002)

do poprzedniego artykułudo początku stronydo strony głównejpowrót do spisu treścido galerii obrazów
©2000 - 2017  16WDH